Dywan wiszący na ścianie najczęściej nazywa się kilimem. W szerszym, bardziej artystycznym lub historycznym znaczeniu można użyć także określenia tapiseria. W zależności od techniki, wzoru i pochodzenia spotyka się również nazwy „gobelin” oraz „arras”. W języku potocznym terminy te bywają stosowane zamiennie, choć nie oznaczają dokładnie tego samego.
Kilim, tapiseria, gobelin i arras – czym się różnią?
Najprościej rozróżnić je według sposobu wykonania i kontekstu historycznego. Kilim jest płaską, zwykle dwustronną tkaniną dekoracyjną. Tapiseria to pojęcie szersze, obejmujące ozdobne tkaniny przeznaczone przede wszystkim do dekoracji ścian.
| Termin | Kluczowa cecha | Kontekst |
|---|---|---|
| Kilim | Płaska, najczęściej dwustronna tkanina bez puszystego runa | Tradycyjne określenie dekoracyjnego dywanu, także zawieszanego na ścianie |
| Gobelin | Jednostronna tkanina z obrazowym lub ornamentalnym przedstawieniem | Nazwa kojarzona z dekoracyjnym tkactwem artystycznym i manufakturą Gobelins |
| Arras | Drogocenna tkanina ścienna, często bogato zdobiona | Historycznie określenie tkanin związanych z francuskim miastem Arras |
| Tapiseria | Ogólna nazwa ozdobnej tkaniny ściennej | Termin artystyczny i historyczny obejmujący między innymi gobeliny oraz arrasy |
W praktyce sklepów i rozmów o wystroju wnętrz słowo „kilim” często oznacza każdy dekoracyjny, płasko tkany dywan na ścianę. „Gobelin” może natomiast opisywać tkaninę z wyraźnym obrazem lub wzorem, nawet gdy nie jest ona gobelinem w ścisłym znaczeniu historycznym.
Najbardziej precyzyjne określenie zależy więc od przedmiotu:
- Kilim – gdy chodzi o płaską, dekoracyjną tkaninę, często dwustronną.
- Tapiseria – gdy mowa o ozdobnej tkaninie ściennej jako kategorii.
- Gobelin – gdy tkanina ma charakter obrazowy i artystyczny.
- Arras – gdy nawiązujemy do historycznych, kosztownych tkanin ściennych.
Dlaczego używa się różnych nazw?
W polskiej tradycji słowo „kilim” jest najmocniej związane z płaskimi dywanami dekoracyjnymi, które można było położyć na podłodze albo zawiesić na ścianie. „Tapiseria” brzmi bardziej formalnie i odnosi się przede wszystkim do sztuki tekstylnej, a nie do zwykłego dywanu.
Dawniej tkaniny wieszano na ścianach nie tylko dla ozdoby. Pomagały także ograniczać chłód i tłumić dźwięki. Współcześnie ich funkcja jest najczęściej dekoracyjna – kilim lub tapiseria pełni rolę dużej grafiki, obrazu albo alternatywy dla tapety.
